Udiarraga Garcia; "Hiesaren proba egin ezazu"

Urdiarraga Garcia ONGetan murgilduta egon da betidaik Itxarobide elkartean egiten du lan. Berak HIESAren eta Hepatitisaren gaixoa da, baina Itxarobide elkartean beste gaixoak tratu eta laguntzen ditu beraien tratamenduekin. Elkarrizketa honetan Urdiarragak berak bizitako esperientziak azaldu ditu.

Noiz sortu zen Itxarobide elkartea eta zergatik?

Itxarobide 2001. urtean sortu zen. Nik betidanik Euskal ONGetako kidea izan naiz, 80. hamarkadan sortu zirenetik. Nik HIESA eta Hepatitisa dauzkat eta betidanik boluntario lanak gustuko izan ditut. Euskadin tratamenduen inguruko informazioa biltzen zuen elkarte bat behar zela uste genuen eta Itxarobide ideia horrekin eraiki zen. Gaur egun, ONG batek egiten dituen funtzio guztiak betetzen saiatzen gara eta, batzuetan, janari bila ere etorri izan dira. Ondoren, Euskadiko hiru ONGrekin oso elkartuta gaude eta lanean aritzen gara.

Nolako pertsonek lan egiten duzue elkartean? Badago boluntario lana?

Orain ez dago lehengo egoera berdina. Itxarobide osatzen dugun pertsonak hiru soldatapeko batekin gaude. Hau da, proiektuen koordinatzailea, psikologoa eta ni.  Ondoren, boluntario moduan lan egiten duten pertsonak daude, eta etxeko lagunak eta erretiratuak ere baditugu. Horiek administrazio lanak edota memoriak egiteko laguntza eskaintzen digute. Nire kasuan, ni gaixoa naiz, baina ez nago gaixo moduan, baizik eta hezitzaile gisa. Beste aldetik, gaixoek prestakuntza bat izatea garrantzitsua dela pentsatzen dugu. Horiek, bi edo hiru gaixo dira eta guztira, gutxi gorabehera, zazpi pertsona izango gara. Azkenik, Gurutze Gorriko laguntzak ere jasotzen ditugu.

Kosta egiten zaio jendeari organizazioetara joatea?

Bai, salbu 100 pertsonatik 2. Hau da, Euskadin 6.000 pertsona inguru dira GIB duten gaixoak eta soilik %2 hasiera batetik etortzen da zuzenean elkartera; besteei, elkarteetara hurbiltzera kosta egiten zaie. %2 hori gehienetan bakarrik dagoelako edota gizarte errekurtsoak zeintzuk diren ezagutzen dituelako gerturatzen da. Beste aldetik, ezkutatzen den gaixotasun bat da, ez 80. hamarkadan bezala, baina ezkutatzen jarraitzen da. Ezaugarri horregatik ere asko kostatzen da onartzea. Adibidez: hiruzpalau kasu tratatzen ditut duela hamar urtetik eta oraindik gure bulegoak ez dituzte ezagutzen. Interneta eta sare sozialak lan asko egin dute arlo honetan, adibidez, elkarte batekin harremanetan jartzeko edota informazioa biltzeko garaian. Baina, azken finean, kosta egiten zaie elkartera etortzea.

Gizartean dagoen diskriminazioa gaixotasunarekiko dagoen beldurraren ondorio bat izan daiteke?

Uste dut dagoen estigma eta diskriminazio guztia bakoitzak duen istorio edo emozioekin bat datorrela. Gaur egun, ez da inor hiltzen GIBren ondorioz; beraz, dagoen beldurra “auto diskriminazio” batena da, ez bizilagunak egin dezakeen diskriminazioa. Adibide bat azalduko dizut: nire kasuan adibidez, ezkonduta nago eta niri esaten zidaten ez kontatzeko eta ezkutuan edukitzeko, baina ez nuen hala egin. Nire lehengusinak elkartu nituen eta kontatu egin nien. Beraiek izan zuten erreakzioa ez nuen bat ere espero eta beraien babesa eskaini zidaten, harrituta utziz. Askotan, ez da gizarteak izan dezakeen erreakzioa, baizik eta norberak izaten dituen beldurrak.

Dagoen beldurra informazio gutxi dagoelako izan daiteke?

Prentsa edota komunikabideak 80. hamarkadan errudunak izan ziren informazioa argitaratzeko orduan. Hau da, prentsa orokorrak, hamar urteetan zehar, GIBaren gaixotasunak, “yonkien”, bekatarien edota prostituten gaixotasuna zela azaltzen zuten, eta halako informazioak gizartearengan duen eragina ezabatzea oso zaila da. Informazioa barruan geratzen zaizu eta oraindik ere horrelako komentarioak entzuten ditugu. Gaur egun, dauden komunikabideak kontuz ibiltzen dira.

Prebentzio onena?

Preserbatiboa. Ultra-katolikoek diotenez, prebentzio onena sexu-harremanak ez izatea da, bana beno, hori alde batera utziko dugu. Nire kasuan, adibidez, ia hila dut birusa; hala ere, preserbatiboa erabili behar da oraindik ere kutsatu dezakedalako. Bestetik, politikari dagokionez, Ana Mato Osasun Arloko ministrak, Espainiako ONGei %60-ko laguntzak murriztu die eta honela ezinezkoa da prebentzio kanpainak egitea, eta nik hori eskatzen dut, gobernuak laguntzak ematen jarraitzea. Izan ere, bestela ezinezkoa da ezer egitea.

Zure mezua?

32 urte eta gero, eta GIBeko lehenengo kasutik, 1981ko ekainaren 5ean eman zenetik, nik bidaliko nukeen mezua da HIESAren proba egitea. Babes gabeko sexua izan baduzu proba egin ezazu. Nahiz eta 20 urte pasa, oraindik %20-a diagnostikatu gabe daude proba egiteari dagoen beldurrarengatik. Hori mezu zuzena izango litzateke eta mezu orokorrago bat da oraindik ere prebentzio lanak egin behar direla. Nire uste apalean, egun batean zero infektatu egongo dira.